Pasaże bez przechodniów, stragany bez przyszłości?

Są miasta, które można czytać jak książkę. Ich historię zapisano w architekturze, rytmie ulic, w witrynach sklepowych i w tym, czy w sobotni poranek słychać rozmowy przy straganach. Handel – ten drobny, codzienny, lokalny – bywa najczulszym barometrem kondycji miejskiej wspólnoty.

W Jastrzębiu-Zdroju ten barometr od lat pokazuje niepokojące wahania.

Informacja o planowanej modernizacji targowiska przy ul. Arki Bożka pojawiła się w momencie symbolicznym. Po latach sądowych sporów miasto utrzymało prawo do dużej części terenu i zapowiedziało przygotowanie koncepcji architektonicznej. Konsultacje z kupcami, wizualizacje, dokumentacja projektowa – wszystko brzmi jak początek uporządkowanego procesu.

Targowisko rzeczywiście wymaga zmiany. Widać to w konstrukcji dachu, w prowizoryczności części stoisk, w estetyce, która zatrzymała się w innej dekadzie. A jednak to miejsce wciąż żyje. Jeszcze. Tu handel ma twarz konkretnego człowieka, relacja wyprzedza transakcję, a klient bywa stałym bywalcem, nie anonimowym numerem paragonu.

Problem polega na tym, że targowisko nie jest wyjątkiem. Jest raczej fragmentem większej opowieści o miejskich przestrzeniach przeznaczonych dla handlu i drobnego biznesu – opowieści, która od dawna nie ma wyraźnego kierunku.

Wystarczy zejść do podziemnych pasaży handlowych. Te przestrzenie powstawały w czasach, gdy wierzono, że miasto można „zagęścić” również pod ziemią. Miały chronić przed deszczem i śniegiem, tworzyć alternatywny ciąg handlowy, tętnić usługami. Dziś wiele z nich sprawia wrażenie miejsc zawieszonych między funkcją a zapomnieniem.

Najemcy od lat sygnalizują swoje problemy. Wilgoć, brak naturalnego światła, chłód zimą, który paradoksalnie przyciąga nie klientów, lecz osoby szukające schronienia przed mrozem. W takich warunkach handel przestaje być pierwszoplanowym bohaterem. Podziemia coraz częściej stają się przestrzenią przetrwania, nie przedsiębiorczości.

REKLAMA

To nie jest wyłącznie kwestia estetyki ani jednego obiektu. To konsekwencja braku długofalowej strategii dla miejskiego handlu. Przez lata zmienił się świat – galerie handlowe przejęły znaczną część ruchu, handel internetowy zredefiniował zakupy, a młodsze pokolenia funkcjonują w modelu „kliknij i odbierz”. W tym czasie miejskie przestrzenie handlowe w Jastrzębiu zdawały się dryfować.

Można odnieść wrażenie, że miasto długo traktowało handel jako coś oczywistego – jako stały element krajobrazu, który będzie trwać sam z siebie. Tymczasem lokalny biznes jest wrażliwy jak tkanka miękka. Potrzebuje nie tylko infrastruktury, lecz także poczucia sensu i miejsca w większej opowieści o rozwoju miasta.

Modernizacja targowiska może stać się ważnym momentem. Ale sama koncepcja architektoniczna nie odpowie na pytania, które unoszą się nad miejskimi pasażami i straganami. Czy Jastrzębie ma wizję tego, czym ma być lokalny handel w kolejnych dekadach? Czy drobny przedsiębiorca jest w tej wizji partnerem, czy raczej elementem, który próbuje przetrwać między dużymi graczami? Czy wsparcie dla biznesu jest realne, czy jedynie administracyjne?

Dziś targowisko przy Arki Bożka czeka na nowe oblicze. Podziemne pasaże czekają na swoją przyszłość. A mieszkańcy – często nieświadomie – głosują nogami, wybierając galerie, aplikacje i szybkie dostawy.

Miasto można mierzyć wysokością budynków i długością dróg. Ale prawdziwą miarą jego siły jest to, czy potrafi utrzymać życie w miejscach, gdzie spotykają się ludzie – nie tylko klienci.

Pytanie brzmi: czy Jastrzębie zdoła odczytać sygnały, które wysyłają jego własne przestrzenie handlowe, zanim staną się one wyłącznie architektonicznym wspomnieniem?